02 Feb 2012

The Author

Bilgisayar Mühendisi, Konser Fotoğrafçısı, Video Sevdalısı, grafik ve animasyon meraklısı, araştırmacı kişilik, okur, yazar, çizer, çeker...

Share

Sistem Farklılıkları ve Denklik

Denklik enteresan bir konu ve farklı sistemleri ve lenslerini karşılaştırırken genellikle gözardı ediliyor. Bilinmiyor olabilir, ya da zor geliyor olabilir. Bayadır yazı yazmadığım için böyle teknik bir konuya değineyim istedim ama merak etmeyin konuyu bol örnekle anlatacağım:)

Yazıda bahsi geçecek gövdeler şunlar:

  • Nikon D3s: 12MP, 1x, DSLR, 5200$
  • Nikon D700: 12MP, 1x, DSLR,  2700$
  • Canon 1D Mark IV: 18MP, 1x, DSLR,  5000$
  • Sony A900: 24MP, 1x, DSLR,  2700$
  • Canon 7D: 18MP, 1.6x, DSLR,  1350$
  • Nikon D7000: 16MP, 1.5x, DSLR,  1300$
  • Olympus E-5: 12MP, 2x, DSLR,  1700$
  • Sony NEX-5n: 16MP, 1.5x, Aynasız, 600$
  • Sony NEX-7: 24MP, 1.5x, Aynasız, 1200$
  • Sony A77: 24MP, 1.5x, Aynasız, 1400$
  • Fuji X-1Pro: 16MP, 1.5x, Aynasız, 1700$
  • Olympus E-P3: 12MP, 2x, Aynasız, 900$ (kit)
  • Olympus E-M5: 16MP, 2x, Aynasız, 1200$

Kocaman liste gözünüzü korkutmasın, piyasayı genel olarak görün diye ekledim. Konu zaten yeni başlayanlara pek hitap etmiyor o yüzden giriş seviyesi modelleri işe karıştırmıyorum.

Odak Uzaklığı

İki sistemi karşılaştırırken işe 3 değişken giriyor: diyafram, odak uzaklığı ve ISO. Diyelim35mm karşılığı 200mm olan bir odak uzaklığı istiyoruz. Bu durumda,

  • 1x çarpanında 200mm
  • 1.5x ve 1.6x çarpanında ~135mm
  • 2x çarpanında 100mm

lense ihtiyacımız var. Hesaplama basit:

sistemin sahip olması gereken odak uzaklığı=35mm karşılığı odak uzaklığı / sistem çarpanı

Diyafram, Alan Derinliği ve Enstantane

Benzer uygulama aynı 35mm eşleniği odak uzanlığında sistemin sunduğu alan derinliği için de geçerli ama burada 1.5x ve 1.6 x için 1 duraklık fark, 2x çarpanı için de 2 duraklık fark olduğunu bilerek hesaplama yapmamız lazım. Örneğimizdeki gibi 200mm ile devam ediyoruz. 1x çarpanlı sistemin 200mm’de f/4 diyaframında sunduğu alan derinliğinin dengini, 1.5x çarpanlı sistem 1 durak daha hızlı diyaframla yani 135mm f/2.8 lensle sağlarken, 2x çarpanlı sistem 100mm f/2 (2 durak daha hızlı) ile sunabilecek.

Burada hemen farkedeceğiniz gibi çarpan ne kadar artarsa aynı diyafram değerinde sistemin sunduğu alan derinliği daha fazla oluyor. Arka planı öldürmek isteyenler için pek iyi haber değil.

Sığdan genişe alan derinliği sıralaması:

  1. D700, 200mm, f/2, ISO800, 1/800
  2. D7000, 135mm, f/2, ISO800, 1/800
  3. E-5, 100mm, f/2, ISO800, 1/800

Sürekli arka planı öldürmek ise her zaman istediğimiz bir şey değil. Manzara çekerken diyaframı kısarız ki alan derinliği bol olsun ya da anı fotoğrafı çekerken insanlarla birlikte arkadaki manzarayı da net olarak çekebilmek için daha kısık diyafram kullanmak şart. Şimdi durum tersine dönüyor ve 2x çarpanlı sistemler avantajlı hale mi geliyor? Teoride öyle olsa da pratikte durum biraz farklı ne yazık ki:)

Öncelikle avantaj kısmını anlatayım. Biliyorsunuz diyaframı açık olan lenslere hızlı lens denir. Hızlı denmesinin alan derinliği ile bir alakası yok, ne kadar açık diyafram, o kadar hızlı enstantane kullanımı kuralından geliyor. Örneğimize dönelim. E-5  üzerine takılan 100mm f/2 ile D700 üzerindeki 200mm f/4 denk alan derinliği sunarken, aynı ISO değerinde E-5 ile 2 durak daha hızlı enstantane kullanabiliriz yani:

  • E-5, 100mm, f/2, ISO800, 1/800
  • D7000, 135mm, f/2.8, ISO800, 1/400
  • D700, 200mm, f/4, ISO800,  1/200
Elde çekim yaptığımız durumlarda hızlı enstantane ile daha net kareler elde edebildiğimiz için açık diyafram avantaj haline geliyor.

ISO

200mm eşleniği için kullanmamız gereken güvenli enstantanenin 1/200 saniyeden hızlı olması gerekli. Bu kişiden kişiye değişen bir değer ama makine bazlı değil yani 200mm’de anca 1/400 saniye ile net kare çekebiliyorsak her sistemde bu geçerli olacak. Karşılaştırma için 1/200 saniyenin bizim için yeterli olduğunu kabul edelim. Burada çarpanın ikinci avantajı devreye giriyor: aynı enstantane için daha düşük ISO kullanabiliriz yani:

  • E-5, 100mmf/2, ISO200, 1/200
  • D7000, 135mmf/2.8, ISO400, 1/200
  • D700, 200mmf/4, ISO800, 1/200

Yani denk odak uzaklığı, denk diyafram ve aynı enstantane için daha açık diyaframın yeterli geldiği E-5 ile D700’e göre 2 durak daha düşük ISO değerini kullanabiliriz. Süper değil mi? Ama daha bitmedi:)

Büyüyen çarpan, aynı çözünürlük değeri için piksellerin küçülmesi anlamına geliyor. Küçülen pikseller de ne yazık ki ISO başarımının düşmesine neden oluyor. Tabii bu teoride olan durum. Gelişen teknoloji ile her yeni nesil fotoğraf makinesi bir öncekinden daha iyi sonuçlara neden oluyor ve makinelerin yüksek ISO tepe değerleri sürekli artıyor.

5D ile konser çektiğim günleri düşününce, hep ISO1600 kullandığımı, f/2.8 lenslerime rağmen ışık yetmediğinde istemesem de ISO3200’e çıktığımı hatırlıyorum çünkü ISO3200’de ‘banding’ kaçınılmazdı. 2005 model 1x çarpanlı makine için oldukça iyi değerler olsa da günümüzde pek çok kişi bu değerlere burun kıvıracaktır.

Neyse, özetle aynı teknolojiyi kullanan, aynı MP değerine sahip 2 algılayıcıyı karşılaştırdığımızda teorik sonuç şu şekilde oluyor: 1x çarpanlı gövde, 1.5x çarpanlıdan 1 durak, 2x çarpanlıdan da 2 durak daha iyi ISO başarımı sunar. Yani D700’de aynı enstantane değerinde, denk alan derinliği için daha kısık diyafram kullanmamız nedeniyle ISO’yu da arttırmamız gerekti ama zaten yüksek ISO’da daha iyi olduğu için bu dezavantaj olmaktan çıkıyor.

Diffraction

Difraction terimini çok kısılan diyafram çapı ya da çok küçülen piksel nedeniyle keskinliğin düşmesi olarak özetleyebiliriz. Öncelikle lens ve diyafram cephesinden bakalım. Lensler için genelde bir kural vardır: en yüksek keskinlik için diyaframı 2 durak kısın yani en açık diyafram f/2 ise, f/4 kullanın. Yani diyaframı kıstığımızda lensin keskinliği bir noktaya kadar artar ve sonrasında yeniden düşmeye başlar.

2x çarpanlı 4/3 sistemi lenslerinin en yüksek performanslı olduğu değerler genelde f/4-f/5.6 civarlarıdır. Daha yavaş lenslerde elbette bu daha kısık diyafram değerleri olacaktır. f/8’den sonra kalite düşmeye başlar ve genelde f/11’den kısık diyaframların kullanımı tercih edilmez yani lens f/22’ye kadar kısılıyor diye daha fazla keskinlik elde edeceğim diye f/22 kullanmamalıyız.

1x çarpanlı sistemler için tasarlanan lenslerde de benzer bir desen vardır ama en keskin diyafram değerleri genelde f/8 – f/11 civarı olurken, kalite kayıpları f/16’dan sonra gelmeye başlar. Benzer şekilde bu lenslerle de f/22 gibi diyaframları pek tercih etmemek gerekir.

Bunu anlatmamın nedeni, daha fazla alan derinliğini bir avantaj olarak düşünme ihtimaliniz. Diyelim manzara çekiyoruz, makineleri tripoda yerleştirdik:

  • E-5, 7mm, f/11, 1″, ISO100
  • D700, 14 mm, f/11, 1″, ISO100

Teoride E-5 ve 7-14mm f/4’ün 2 durak daha geniş bir alan derinliği sunma potansiyeli var. Pratikte de var elbette ama uygulamada E-5’in lensini f/8’den fazla kısmak diffraction kaynaklı kalite kaybına neden olacak. D700 ise 14-24mm f/2.8 ile f/11’den itibaren diffraction kaynaklı kalite kaybı başlayacak (testler öyle gösteriyor). Bu elbette lensten lense de değişebilecek bir konu, genel mantığı anlamamız yeterli:)

Boyut ve Ağırlık

Çarpanlı gövdeler algılayıcının küçülmesi sayesinde daha küçük ve daha hafif olurlar. Bu genellemeyi bozan Pentax K-5 gibi gövdeler de elbette mevcut:) Asıl farkı yaratan ise lensler olmakta. Örnek olarak bir lensi vereceğim ki gerisi diğer yazımda yer alacak.

  • Olympus Zuiko 150mm f/2.0 E-ED: 6000$, 1,55kg, 150x100mm (E5 ile denklik: 300mm, f/4)
  • Canon EF 200mm f/2L IS USM: 5500$, 2.54kg, 208x127mm (7D ile denklik 320mm f/2.8)
  • Pentax SMCP-DA* 200mm f/2.8 ED (IF) SDM: 1200$, 0.82kg, 135x84mm (K-5 ile denklik 300mm f/4)
  • Canon EF 300mm f/2.8L IS II USM: 7300$, 2,35kg, 128x248mm
  • Nikon 300mm f/2.8G ED-IF II AF-S VR-II: 5700$, 2,90kg, 267x124mm
  • Canon EF 200mm f/2.9L II USM: 760$, 0.76kg, 132x84mm  (7D ile denklik 320mm, f/4)
  • Canon EF 300mm f/4L IS USM: 1350$, 1.19kg, 221x90mm
  • Nikon 300mm f/4 ED_ID AF-S: 1180$, 1.44kg, 223x89mm

Gördüğünüz üzere odak uzaklığı denkliğinde 2x çarpanlı sistemin lensi daha hızlı olmasına rağmen daha hafif ve daha küçük. Fiyat ve diğer lens seçenekleri konusuna bir sonraki yazımda değineceğim.

2 Comments
2 Comments
  1. Harkulade. emeğinize sağlık.

  2. Bu güzel çalışma ve bilgilendirme için ellerine sağlık Yalçın. :)

Leave a comment

Powered by WP Hashcash